KRKDPWP

Standardy techniczne w kolejach dużych prędkości

1. Zasady legislacji unijnej

2. Jak klasyfikujemy linie kolejowe?

3. Klasyfikacja taboru dużej prędkości

4. Specyfikacje techniczne interoperacyjności (TSI)

5. Styk kolei konwencjonalnej i kolei dużych prędkości

6. Wnioski dla polskiego projektu budowy linii dużych prędkości

 



1. Zasady legislacji unijnej

Zagadnienia techniczne związane ze standaryzacją techniczna w systemach kolei dużych prędkości po raz pierwszy uregulowane zostały na obszarze Unii Europejskiej w 1996 r. na mocy dyrektywy 96/48 Parlamentu i Rady o interoperacyjności kolei dużych prędkości.

Powstał system regulacji prawnych, który opiera się na następujących zasadach:

  • dyrektywy o interoperacyjności definiujące wymagania zasadnicze,
  • techniczne specyfikacje interoperacyjności (TSI) definiujące parametry podstawowe,
  • dokumenty szczegółowe (norm i specyfikacji technicznych) powołanych w specyfikacjach TSI, jako obowiązujące i norm zharmonizowanych (nie powoływanych w specyfikacjach TSI), których stosowanie pozostaje dobrowolne, ale których zastosowanie zapewnia wspomniane już domniemanie zgodności z wymaganiami zasadniczymi.

Dyrektywa 96/48 zawierała zobowiązanie dla Komisji Europejskiej do przygotowania i wprowadzenia w życie specyfikacji technicznych interoperacyjności (TSI) a państwa członkowskie do implementacji i nadzoru na tym segmentem.

I edycja specyfikacji TSI opublikowana została w w 2002 r a znowelizowana wersja tych specyfikacji w 2008 r.

Obecnie obowiązuje dyrektywa 2008/57, która wprowadziła jednolite zasady zarówno dla kolie dużych prędkości jak i konwencjonalnych. Celem dyrektywy jest likwidacja barier nie tylko w ruchu taboru między krajami, również na rynku wyrobów i usług kolei – standaryzacja w sektorze kolejowym oraz jednolite zasady certyfikacji składników interoperacyjności i podsystemów

 

2. Jak klasyfikujemy linie kolejowe?

Obecnie obowiązująca klasyfikacja linii kolejowych w Unii Europejskiej jest przedstawiona w tabeli. Szczegółowe parametry techniczne dla tych linii są zawarte w specyfikacji dla infrastruktury kolejowej dla kolei dużych prędkości i dla kolei konwencjonalnej.

Kategoria linii Typ ruchu

Pasażerski

(P)

Towarowy

(F)

Towarowy

(F)

Dużej prędkości Specjalnie zbudowane linie kolejowe dużych prędkości, do prędkości zwykle równej lub większej niż 250 km/h I - -
Linie zmodernizowane specjalnie do dużych prędkości, wyposażone do rozwijania prędkości rzędu 200 km/h II - -
Linie zmodernizowane specjalnie do dużych prędkości lub linie specjalnie zbudowane do dużych prędkości, mające cechy szczególne wynikające z ograniczeń topograficznych, rzeźby terenu lub ograniczeń urbanistycznych, na których prędkość musi być dostosowana do każdego przypadku indywidualnie III - -
Konwencjonalne Nowe linie główne TEN-T (IV) IV-P IV-F IV-M
Modernizowane linie główne TEN-T (V)  V-P V-F V-M
Nowe pozostałe linie TEN-T (VI) VI-P VI-F VI-M
Modernizowane pozostałe linie TEN-T (VII) VII-P VII-F  VII-M 

3. Klasyfikacja taboru dużej prędkości

Według specyfikacji TSI tabor dla kolei dużych prędkości klasyfikujemy według następujących zasad:

  • tabor klasy 2 – prędkość maksymalna od przynajmniej 190 km/h do mniej niż 250 km/h
  • tabor klasy 1 – prędkość maksymalna od 250 km/h do 350 km/h
  • powyżej 350 km/h jako tabor klasy 1, do którego mogą odnosić się dodatkowe wymagania nie rozpoznane i nie zawarte jeszcze w obowiązującej specyfikacji TSI a będące przedmiotem krajowych regulacji

 

4. Specyfikacje techniczne interoperacyjności (TSI)

Specyfikacje te opracowywane są obecnie przez Europejską Agencję Kolejową (ERA) w ramach grup roboczych, w których biorą udział przedstawiciele organizacji kolejowych i producentów. Po procedurze konsultacji społecznych i głosowania przyjmowane są do stosowania na mocy decyzji Komisji Europejskiej. Specyfikacje podlegają obowiązkowemu przeglądowi w okresach 3-letnich a jeżeli zachodzi taka potrzeba dokonywana jest ich nowelizacji.  

Specyfikacje są opracowywane dla następujących podsystemów strukturalnych: 

  • infrastruktura (droga kolejowa),
  • energia (zasilanie trakcyjne pojazdów),
  • sterowanie ruchem (ERTMS)
  • tabor

oraz funkcjonalnych m.in.

  • ruch (organizacja, przepisy, kwalifikacje personelu).
  • aplikacje telematyczne.

Cele TSI są następujące:

  • Umożliwienie niezakłóconego ruchu taboru po europejskiej sieci kolejowej, poprzez zapewnienie warunku interoperacyjności dla wszystkich istotnych elementów systemu kolejowego.
  • Zapewnienie wprowadzenia do eksploatacji tylko elementów spełniające minimalne kryteria bezpieczeństwa ruchu.
  • Rozwój rynku urządzeń i systemów dla potrzeb kolei.

 

Historia wdrażania i nowelizacji specyfikacji TSI dla kolei dużych prędkości jest następująca:

2002 – I edycja specyfikacji TSI

2008 – publikacja specyfikacji TSI dla długich tuneli i udogodnień dla niepełnosprawnych (wspólne z kolejami konwencjonalnymi)

2008 – II edycja specyfikacji TSI (likwidacji uległa specyfikacji TSI Utrzymanie, której zakres został włączony do specyfikacji TSI Tabor).

2013 – III edycja specyfikacji TSI w tym połączenie z TSI dla kolei konwencjonalnych)

 

Wykaz specyfikacji TSI dla kolei dużych prędkości i innych dokumentów normatywnych

Nazwa specyfikacji

Zakres regulacji

Obowiązuje

HS TSI RST

Tabor

Decyzja Komisji 2008/232/WE

HS TSI INF

Infrastruktura

Decyzja Komisji 2008/217

HS TSI CCS

Sterowanie ruchem

Decyzją Komisji Europejskiej 2012/88

(nowa wersja}

HS TSI ENE

Zasilanie trakcyjne

Decyzja Komisji 2008/284

HS TSI OPE

Ruch kolejowy

Decyzja Komisji 2008/231

TSI SRT

Tunele kolejowe *

Decyzja Komisji 2008/163

TSI PRM

Udogodnienia dla osób z ograniczoną mobilnością *

Decyzja Komisji 2008/164

TSI TAP

Aplikacje telematyczne dla przewozów pasażerskich *

Rozporządzenie Komisji Europejskiej 454/2011

 

Rejestr typu taboru dopuszczonego do eksploatacji

przyjęta decyzją Komisji Europejskiej 2011/665

 

Rejestr infrastruktury

przyjęta decyzją Komisji Europejskiej 2011/633

*Specyfikacje wspólna dla kolei dużych prędkości i dla kolei konwencjonalnych

 

5. Styk kolei konwencjonalnej i kolei dużych prędkości

Ponieważ pociągi dużej prędkości wyjeżdżają także poza linie dużej prędkości na linie konwencjonalne zachodzi potrzeba regulacji prawnych umożliwiających poruszanie się taboru dużej prędkości poza liniami dużej prędkości. W praktyce są rozbieżności pomiędzy wymaganiami zawartych w specyfikacjach TSI dla taboru konwencjonalnego i dużej prędkości, jak również dla infrastruktury kolejowej obu systemów. Dal rozwiązania tego problemu specyfikacja TSI dla taboru konwencjonalnego zawiera zestawienie rozbieżnych wymagań w stosunku do TSI dla taboru dużych prędkości oraz sposób ich rozwiązania poprzez wskazanie wybranego wymagania. W niektórych przypadkach – punkty otwarte – obszary do regulacji prawem krajowym

 

6. Wnioski dla polskiego projektu budowy linii dużych prędkości

Budowę kolei dużych prędkości rozpoczynamy w warunkach istniejącego już unijnego systemu legislacyjnego. Skraca to znacznie czas przygotowania inwestycji i wdrożenie nowych technologii, ale wymaga jednak mimo to przygotowania systemu legislacyjnego krajowego oraz systemu regulacji wewnętrznych dla zarządcy infrastruktury.

W ramach przygotowania do budowy linii dużych prędkości w Polsce w 2009 r. rozpoczęło niezbędne w tym kierunku działania (studia wykonywane są przez hiszpańską firmę SENER i Instytut Kolejnictwa w Warszawie. W efekcie tych prac powstanie spójny zestaw wymagań dla kolei dużych prędkości w warunkach polskich.

Szukaj

Partnerzy

Aktualności

  Chiny: Linia dużych prędkości z Bengbu do Hefei o długości 132 km została oddana do użytku w dniu 16 października. Obecnie czas podróży pomiędzy tymi dwoma miastami trwa ok. 38 minut, oznacza to ponad godzinę mniej niż koleją konwencjonalną.

Więcej…

Technika

Pierwsze pociągi serii TGV były przeznaczone do obsługi nowej linii, łączącej Paryż i Lyon, nazwanej TGV Sud-Est.

Więcej…